Fjelldikt

av Signe Seim Står på ein stein og kviler ved vatn i vierfjell, vakkerfuglen som fløyter einsam ein vårblå kveld. - Kom no, kom no, kom no til meg! Ligg på eit reir og drøymer ved vatn i vierfjell, ventar ungar som kravlar kring ho ein sumarkveld. - Kom no, kom no, kom no til meg! Flyg frå ein frost som jagar ved vatn i vierfjell, landar på fjerne flyer, lengtar mot vår ein kveld. - Vent no, vent no, vent no på meg! - Heilo, mi heilo, eg ventar på deg, kjæraste du! Kjelde: Det måtte vera her, Boksmia forlag, 2012, s. 35

av Jan-Magnus Bruheim No skal du høyre om reinen Kauto frå Kautokeino som voks opp og sprang og leika i lag med Matti og Aino. Mora hans døydde. Men borna og Kauto var alltid saman. Dei sumde elvar. Dei leika gøymsle og hadde moro og gaman. Så var det ein vår at fleire enn han vart selde og sende og kom over fjella heilt til Skjåk. Men Kauto lengta attende. Aino og Matti syrgde den dagen han reiste frå dei. Sjøl trudde visst Kauto han alltid skulle få vera hjå dei. Han lengta til Mattis og Aino, til nordljos og nattsol-netter, og venta borna kvar einaste dag - men dei kom aldri etter. Der Kauto stod, såg det ut som han stanga i himlen med horna. Han ville fara i denne kveld og koma heim att til borna. No lura han seg or flokken utan å spørje om lov. Reinsflokken låg og kvilde, og jamvel hundane sov! Lenger og lenger bar det frå flokken. Det gjekk i dilt. Klauvane knuspra mot snøen, men elles var allting stilt. Så stod han på Dyringshøa og såg ...

av Jan-Magnus Bruheim Dei gjekk der saman og beitte innover myr og mo, den kvite hjorten og mor hans. Ikring dei var fred og ro. Bork gnog dei og beit av baret. Dei nuppa i knupp og grein. Lågt vest i Skorveskaret den bleike haustsola skein. I logande lauvfallslier inne i rustene, der i skuggane, lyste rimet på mose og lyng og bær. Dei lydde med lyfta hovud, vàre for kvar ein ljod. Vaktsame slutta dei beite - Dørjande stille dei stod. Var det vel noko som tusla? Dei lydde og såg ikring. Knast det ein kvist i skogen? Nei, det var visst ingen ting. Ungskogen gav gode beite. Dei gnog borken og åt. Alt var så stilt og fredsamt. Då small brått eit børseskot! Det som om lufta rivna! Stilla vart støytt i knas. Attljoden høyrdest frå berga som om det gjekk eit ras. Lurande fram utor skogen kom dyret som gjekk på to. Stavstill sto hjorten ein augneblenk og kjende kor hjarta slo. Unghjorten rømde i redsle opp over bakke og bratt, inn gjennom skard og s...

av Jakob Sande Villbratte høgfjell blånar,    i stråledis, tind ved tind, breane brest og brånar    for vårsol og maivind. Det susar i stengde dalar,    der trolltjønna, myrk og vill, mot audslege svadberg skvalar,    i vårnatta, stor og still. Ørna i stormjag sprengjer    tilvers gjennom solblått gry, sigler på breide vengjer    i vårdagen, sval og ny. Ho ser kvart eit liv i lavet,    og skimtar dei løynde bol, men langt uti vest ligg havet,    og blånar i morgonsol. Hangande, bratte urer,    med vegville gangar i. Fjellreven blodtyrst lurer,    i bortgøymde, varme hi. Haustull og morkna klauer    og eirgrøne, gamle bein ligg att etter drepne sauer, som slagg kring ein offerstein. Fuglar i kvite flokkar    kjem susande, veng ved veng. Steggen på rypa lokkar,    der sylvgrå i snø ho gjeng. Røyskatten mjå seg strekkjer  ...

(kirkelig versjon) av Harald Sverdrup Heiloen helliger vidda og fløyter sitt "Kom!" Langs stiene lyser de blå gentiana oss inn mot de lynggrønne flyer og drømmegrå fjell og gir vink om at vi også slekter på alt dette fjerne. Jomfru Marias grønne små nøkler har åpnet usynlige dører for dem som har blikk for en boltit med unger i lyngen og skyenes mektige følge. En sommervind blar gjennom sølvvier, ullvier liksom i salmenes bok, og hvert fjellvann er døpefont god nok for barn og saktmodige voksne som tror på de blanke mysterier og ser at en vakende ørret er glorie nok. En sommers vårherre er solen, som deler ut latter til innsjø på innsjø. Selv vandreren smiler når fjellvåken sirkler inn Gud. Med tåkegrå vingespiss rører en helligånd reinblom og rødsildre, myrklegg og mjelt, og ryster sitt røkelseskar rundt urolige villrein med krattskog av horn opp mot himlen, og rolige kuer og sauer på Guds grønne enger. Over distanser av stillhet flyr bjellenes bl...

av Harald Sverdrup Knutshø i hemmelighetsfull treenighet, bratt mot Drivdalen, i sør slynger seg myke stier og dyretråkk som minner oss muntert om barndommens første møte med det grønne. Et nyklekket rypekull triller inn i vieren, skittengule unger blomstrer om kapp med runde rakler. Pass opp! En mekrende rypelatter rykker i mellomgulvet. Over bratthenget står en fugl i brann. Tårnfalk stuper som ut av en flammekaster mot en tordivel som satt i dens kikkertsyn. I kronglebjerkskogen skytler dverfalkens skrik, et lyn suser forbi, et glimt av fullkommenhet risper over netthinnen. I sandbakken nikker malurtens matte soler til vår blåøyde dumhet og orkidéenes giftiggrønne insektblomster gir oss et bilde av vår egen vellystige ondskap. Blindurtens lyse øye-eple, med brunfiolette årer, ser oss ikke, intet i naturens grønnhet har syn for oss. Halvveis oppe blomstrer kulden i berget, isranunklenes hvite og rosa gobelin gjennomflerret av småstein, en forrykt livsvilje...

av Harald Sverdrup Sitte i en kaldvåt grav av vier med en glorie av mygg rundt hodet og høre blåstrupen synge på Fokstumyra: en fest klinger i luften, et fjernt følge av bjelleringlende hester fra en kongsgård, hovedstadsstemmer fra fortiden, hurtige fløytetoner fra busk til busk, med ett helt nær som et avgangssignal fra jernbanestasjonen, en ny tid. Fuglen flyr ut av tåken med et bryst brautende som det norske flagg, en plutselig sol i rødt og blått, tegnet av et barn, eller av Gud. Kjelde: Grønn kalender, Aschehoug, 1974. s. 17

av Harald Sverdrup Fossekallen er isbader. Står og vipper med kroppen. En tykkfallen gentleman i smoking tett ved en råk som mørkner i et v-tegn. Flyr under vann, klipper seg frem motstrøms på samme vis som en søster i eventyret, plukker med seg småfisk, krepsdyr, larver. Flyr gjennom fossen inn til bergfødte unger som ingen kan høre og ingen kan se. Kjelde. Grønn kalender, Aschehoug, 1974, s.28

av Ole Arnfinn Torgersrud Det gol ein gauk i lia. Og døm som hørte på gjekk måråvakne ut på svarte årkrer. Ner synnagauken gjel, er tia kom te å så. Det gol ein gauk i lia. Og mang ein gut dro gla åt danserslettom borti bjørkelundom. Ner austagauken gjel, vil vakkergjenta svårå ja. Det gol ein gauk i lia. Og både folk og fe såg eng og åker vaks og låvå lykke. Ner vestagauken gjel, da blir det fruktbart år og fred. Det gol ein gauk i lia. Det vart så tomt og audt og stussleg borti gammelstugu-glasom. Ner nordagauken gjel, da spørs det daudt Kjelde: Det gol ein gauk, Dølaringen boklag, 2001, s. 9

av Theodor Caspari Snedrev over breens vidder, - snespurv, snespurv, lys og glad, ørfin sommerfuglekvidder, - leker, løfter seg og letter, flagrer bort og stilner av, - klarinetter, klarinetter i det store gloria. -    Og bekken han lytter og fanger det inn, og vindene slynger det høyt opp i været, og fjellene toner, og brehallens svære skinnende orgel bruser mot tind:    "Lover den Herre med ære!" - Kjelde: Dikte i utvalg, Ernst G. Mortensens bok- og bladforlag, 1945, s. 105

av Theodor Caspari Fanger du fra skyfri himmel plutselig et drev av sne, glimt i glimt en lystig vrimmel over fly og seterkve, hvisk og tisk og lette, rappe nedslag på en stabburstrappe, borte før det setter seg, - - nekt det kun, det nytter ikke: Snespurv lille, det er deg. - Hører du i forårsnetter over tjern og snetung brisk lette, lyse flageoletter finere enn bekkens hvisk, over lave seterhytter fløytespill, som stadig flytter i det måneklare blå, - - nekt det bare, å jeg vet det: Snespurv - det er deg, du små. - Vesle sanger, si, hva trekker deg til disse høyder opp? - Dit hvor breen stadig brekker, brott i brott - mot tind og topp? - Si, hvor gjemmer du ditt rede? - Hvorfor denne yre glede, her hvor alt er ødt og sort? - Intet svar. - Du plystrer snedig, hever deg og hvirvler bort. - Fåfengt ber jeg fjellet svare. Ingen, ingen byr seg til. - Alle, alle er så vare, vet så godt å tie still. "Hvor han dikter sine viser?" - Brisken sne...

av Theodor Caspari Til elva går hans lengsel, der ferdes han med lyst, når våren kaller foss og stryk til live, da skimter du på odden hans vesle hvite bryst, der tripper han  ut og inn av sivet. -    Og stanser du på stien ved et himmelhøyt "i-y!" - som døyver selve fossens dype mæle, da er det elvesnipa , det vesle, iltre fly som stryker sin morgenglade fele. - Høyt oppe under fjellet - på moseflyens hav, hvor alt som hører døgnet til må vike, hvor alle sorger tier, all uro stilner av, der har han sitt underfulle rike. -    Der ferdes han blant gullskjegg og vier dagen lang og tuen er hans kongelige trone, all viddas tunge sinne, det løser seg til sang i heiloens klare fløytetone. - Men opp mot himlens blåne - høyt over breens dyp og søylekledde, marmorhvite haller, der driver og der siver et luftig lite kryp som plistrende lysegrå krystaller. -    Det titrer og der glitrer, det hvirvler seg forbi, det stiger, det senker seg...

av Tore Ørjasæter Skuggen av natta og dalen stig fram lik ein otte duld or attlæste, levande mordarsamvet som nærer seg av si skuld. Ein korp kjem fljugand' i skuggen. Undrast kva korpen må lide som trøytt gjenom kvelden flyg i skygd av hamrar og høge bråfjell med klufter som kalde syg, og sjølv er han svart som skuggen. Korpen, han skrik upp i bergom med blindslege syn mot dag og varslar feigd der han sviv og krinsar med ljodvare vengjeslag. Sjå korpen han skyggjer for sola. Han lider det mordaren lider, og ottast den ljose dag -  ei sjel som er bunden til svarte vengjer, no lyfter dei seg til slag  -; men kluftene syg han attende. Kjelde: Dikt i utval, Noregs boklag, 1970, s. 46

av Theodor Caspari Hvor høyt over vidder og vanne den velter den mektige Memurubre mot tinder og styrtende strande, der ligger et kongelig mausole. -    Her sover så tyst i sin grav en drott over blånende lande, og ingen vet noe derav. - Dypt under brehavets bårer der hever seg dristig den veldige hall, der blinker i blågrønne årer i hvelvet det kjølige iskrystall,    der glitrer med perler og lin med søyler av stivnede tårer, den selsomme gravbaldakin - Der nede på sølvstukne puter der hviler i døden den villene rein, den herre til breer og nuter - et rike av blågrønne jøkler og stein. -    Så lunt mot den gråbrune pels det kronede hode han luter, for nå er det aften til fjells. - Men engang var det dag om tind, ungdomsglød i gammelkaren, engang skar'n rappere enn viddens vind gjennom fjellet, engang var'n høvding over høyfjellsvalen:    Heimdalshø til Uladalen,    Falken fra til Glittertind . - I sin ...

av Theodor Caspari Stå vakt om naturen! Slå angrepet ned! Dem opp mot de hissige hjerner! - La fjellvidda hvile i soldagens fred - i dryss av de evige stjerner! -    Slå døgnets urolige røster med bann!    Lys fred på de tagale lier! Gi Noreg et lysende " Ingenmannsland " hvor skapningens herre tier! - Et rike hvor rypa kan duke sin disk i fred for den lurende snare, hvor rugda kan tiske med vier og brisk og orre fortro seg til hare. -    Hvor sneppa kan rede sin lønnlige seng    når avskjedens time er nære, og heilo kan stemme sin sorgfulle streng og te ham den siste ære. - Hvor fjellsjøen drømmer i glitter og glans, og gjøken kan lyse til messe, hvor tranen kan trede sin selsomme dans, og elgen kan fredelig gresse -    Og slipp så den ærlige bamse til fjells    og ens ikke bondens besværing! Og liver han opp med sin gråbrune pels, så gi ham en sau til fortæring. Det kommer en dag da den syke kultu...

av Jan-Magnus Bruheim Det er slik ein vakker morgon då heile verda syng! Eg vassar i fjellkjørr og eine og over mose og lyng. Brått flaksar ei rype or lynget. Som om ho har skadd ein veng, brukar ho berre den eine, medan den andre heng. Eg er ikkje lett å lure, eg veit at ho gjer seg til fordi eg er nære reiret - Og eg blir ståande still. Ilt er å sjå og høyre korleis ho klagar seg. Eg freistar å herme låten, og ungane flokkast kring meg! Du trur meg vel ikkje kan hende? Eg veit ikkje kva du gjer. Men fem kyllingar renn gjenom lynget og kjem meg så nær, så nær! Det er mest så eg græt av glede for dette som eg får sjå. Rypemor treng ikkje reddast for reiret med alle dei små. Kjelde: Morgonglede: barnedikt, J. W. Eides forlag, 1986, s. 5

av Jan-Magnus Bruheim Flyttfugleflokkar søkjer til andre strender, til land under framande himlar til venlege kyster elvar og store skogar. Men vender når våren kallar - kjenner dragnaden i seg til reiret under eit takskjegg, inn i ei røys inne i skogane ute på myrane uppe på fjellet eller i dalane. Der løynde reir ligg tome og ventar. Alle har kvar sin stad som dei dregst mot og finn i kvitrande heimkomeglede. Kjelde: Dikt i utval, Noregs boklag, 1981, s. 205

av Tor Jonsson No dryp det blod i snø. Det bed frå svarte augnedjupet,  – og angestbåra bevrar gjennom hold: Eit stakkarsting, ei livredd rjupe, som, snarefanga, snart er død. Det kveldar over fjell. Og månen kliv imellom tindom, i kalde hjartelause himmelhav. Ein vindgust sældar snø på rindom og kverv i kvit og månljos kveld. Ei stjernebru er strødd, med æveblenk i jordlivsdagar,  – ho speglar seg i svarte augnerømd. Og nordljosteppet skjelv og blagar. Men auga stivnar, gjennomglødd. Her hjelp 'kje bøn, her hjelp 'kje gråt. For livet sjølv dreg snara åt og kvæver i den kvite snø ei von, eit einsleg minne om sumar over fjell og finne. Kjelde:  Mogning i mørkret , Noregs Boklag, 1943, s. 41

av  Vegard Vigerust Mammut på Dovre-platået - ikkje lenger å sjå i blået. Vår heimlege dinosaur kjøvdest ned i is og aur. Men moskus finst i fjellom her, minimammut, storegut, halvvegs sau og tri kvart stut! Tonge dyret kliv så lett, horn i hugu-brasken tett! Smell det høgt i skard og hø, er det paringskamp på liv og død. Men smyg du deg innpå med kamera og ailder så nære, så veit du brått ikkje ordet 'tå før du fyk i høgste være! Moskusen tæk deg på nåsån, Gud bevare ditt stakkars liv - da ser du Dovre i perspektiv, og blodet ditt dryp i måsån. Bildet du tok, i såmå sekundet, va som bestilt 'tå Naturvernforbundet - Vegard Vigerust Kjelde: Evig unge Dovre, Dølaringen , 1993, s. 7

av Olav Aukrust Eg klistra tytingen der eg trødde, i kvite snøen han låg og blødde, ein liten nattgamal nysnø såg n'i bygdi frå høgt i hø. Rein han låg over stein og såg seg sjølv liggjande likbleik langt, langt inni ville fjell. Eg drap ei rjupe, og skòtet dunde, og fjelli ropa, og urdi runde - derpå vart det so daudstilt. Fjellet nemnde seg, várt og vilt. Stur eg stod i ei urd, og blod brann i drivkvite snøen langt, langt inni ville fjell. Varme, villkvite fuglen bivra, i opne nebben stod blodet livra, eg stod og svimra i krutrøyk, - redsla kom som ein skræmd øyk, - - eit liv var sløkt, eit liv forstøkt stod einsleg att med sitt eige - langt, lant inni ville fjell. . . Dikt i samling, Gyldendal, 1967, s. 49